Kan pensioengeld de Nederlandse technologiesector helpen groeien?

Een van de vragen die daarbij op tafel ligt: kan pensioengeld ook helpen om de Nederlandse en Europese technologiesector verder te brengen? Volgens Van Hilten kan dat zeker. PME investeert al honderden miljoenen in de sector en trekt daar nog eens 400 miljoen extra voor uit. Opvallend genoeg deed PME dat vroeger juist bewust níét.

Beleggen, wel of niet in eigen sector?  

Daar zat een duidelijke gedachte achter. Deelnemers verdienen hun inkomen al in de metaal- en technologiesector. Als hun pensioenvermogen daar ook sterk van afhankelijk is, neemt het risico toe. Spreiden was dus het devies.

Maar in gesprekken met deelnemers bleek dat zij daar anders naar keken. Zij wilden juist graag zien dat hun pensioenfonds ook investeert in technologie, innovatie en werkgelegenheid in Nederland. PME ging opnieuw kijken naar het eigen beleid. Inmiddels belegt PME via verschillende fondsen in hoogtechnologische bedrijven in Nederland. Het gaat ook om kleinere ondernemingen en bedrijven die nog in een eerdere groeifase zitten. 

Waarom veel Europees geld toch in Amerika belandt 

Geld is volgens Van Hilten maar een deel van het verhaal. Europa heeft ook een financiële infrastructuur nodig waarmee dat geld bij de juiste bedrijven terechtkomt. Daar loopt Europa achter op de Verenigde Staten. Vooral bij private equity - investeringen in bedrijven die nog niet beursgenoteerd zijn - is dat verschil groot. In de Verenigde Staten is daar een veel grotere en verder ontwikkelde markt voor, met meer grote fondsen, meer ervaring en structuren waar professionele beleggers relatief makkelijk op kunnen aansluiten.

Het gevolg is dat als een Nederlands pensioenfonds in private equity wil beleggen, het daardoor al snel in Amerika terecht komt. In Europa groeit die markt wel, maar veel fondsen zijn hier nog kleiner of jonger.

Voor een pensioenfonds is dat een serieus obstakel.  Het stapt niet zomaar ergens in. Documentatie moet kloppen. De structuur moet goed zijn ingericht. Er moeten voldoende waarborgen zijn rond het beheer van het geld. Bovendien willen pensioenfondsen grip houden op hun beleggingen. Juist daar ziet van Hilten een rol voor PME dat de mensen en ruimte heeft om jonge fondsen daarin te begeleiden. 

Niet alleen investeren, maar de markt helpen bouwen 

Venture Capital fonds Innovation Industries is daar volgens Van Hilten een goed voorbeeld van. In het begin was er veel technologische kennis, maar minder ervaring met de financiële kant die nodig is om grote professionele beleggers aan boord te krijgen. PME kon helpen bij die ontwikkeling. Want voordat een pensioenfonds kan instappen, moet een investeringsfonds professioneel genoeg zijn om aan al hun eisen te voldoen. Dat kost tijd. maar als die basis eenmaal staat, wordt het voor andere beleggers makkelijker om ook mee te doen.

Dat helpt PME zelf overigens ook. Hoe meer investeerders aansluiten, hoe meer kapitaal beschikbaar komt voor bedrijven die verder willen groeien.

Een goede technologie is nog geen goed bedrijf 

Dan is er nog een hindernis. Want zelfs als het kapitaal beschikbaar is, verkoopt goede technologie zichzelf niet automatisch. Van Hilten ziet bij jonge technologiebedrijven vaak sterke techneuten aan het roer. Zij weten alles van hun technologie. Maar een veelbelovende technologie uitbouwen tot een succesvol bedrijf vraagt andere vaardigheden. Hoe bouw je een goede businesscase? En hoe voer je het gesprek met professionele investeerders?

Publiek en privaat zoeken elkaar vaker op

In de vroege fase van innovatie blijft de overheid belangrijk. Jonge bedrijven zijn dan vaak nog afhankelijk van subsidies of andere publieke middelen. Van Hilten ziet wel steeds meer publiek-private financiering ontstaan. Organisaties als Invest-NL, regionale ontwikkelingsmaatschappijen, het ministerie van Economische Zaken en Europese partijen weten elkaar steeds meer te vinden. Ook het European Investment Fund speelt bij sommige fondsen een rol. 

Tegelijk worden nieuwe investeringsfondsen professioneler, ziet van Hilten. Ze noemt ook onderwijs, innovatie en een stabiele politieke koers als belangrijke voorwaarden 

En wat vindt de deelnemer ervan? 

Bij al die miljarden dreigt één ding gemakkelijk uit beeld te raken. Het is tenslotte niet het geld van het pensioenfonds, maar dat van de deelnemer. Zij kijken steeds kritischer mee naar de bestemming van hun pensioengeld. En ze hebben meer invloed dan veel mensen misschien denken. PME gebruikt enquêtes, panels en bijeenkomsten om te horen wat deelnemers belangrijk vinden. Wie ergens een duidelijke mening over heeft, kan volgens Van Hilten ook rechtstreeks een brief sturen aan het bestuur. Zulke signalen worden serieus genomen.

Dat betekent natuurlijk niet dat één deelnemer bepaalt waar miljarden worden belegd. PME kijkt naar wat breder leeft onder de achterban en moet ondertussen blijven letten op rendement, risico en spreiding. Een goed pensioen blijft het eerste doel. Waar het vandaag wordt belegd, heeft ook invloed op welke bedrijven kunnen groeien, welke innovaties financiering krijgen en waar economische ontwikkeling plaatsvindt. Pensioengeld is dus niet alleen voor later, maar maakt juist vandaag al veel mogelijk.