Nederland maakt ruimte voor radicale innovatie

Nederland werkt aan nieuw agentschap voor innovatie

De overheid verkent met NADI een organisatie voor projecten met een hoog risico en een mogelijk grote impact. Volgens de overheidsverkenning kan NADI zich richten op complexe opgaven rond veiligheid, energie, gezondheid en digitalisering. Mogelijke programmathema’s zijn digitalisering en AI, veiligheid en weerbaarheid, gezondheid en biotechnologie, en energie- en klimaattechnologie. Voor Nederland ligt een focus op een beperkt aantal thema’s voor de hand. Zo kunnen kennis, talent en middelen beter worden samengebracht.

Europese voorlopers laten zien hoe het kan

Andere Europese landen werken inmiddels met vergelijkbare organisaties. Duitsland richtte in 2019 SPRIND-D op, het agentschap voor spronginnovaties. Het Verenigd Koninkrijk volgde met ARIA, dat in 2022 werd opgericht. Beide organisaties werken met kleine teams, ruime bevoegdheden en een hoge risicotolerantie. Ze laten ook zien dat ieder land het ARPA-model aanpast aan de eigen economie, kennisbasis en publieke doelen.

Voor Nederland biedt samenwerking met SPRIND-D en ARIA extra kansen. Gezamenlijke programma’s kunnen Europees talent aantrekken, kennis delen en projecten voldoende schaal geven. Daarbij blijft een heldere focus belangrijk: Nederland kan niet op ieder terrein tegelijk een leidende positie opbouwen. 

Van sterke kennis naar nieuwe bedrijvigheid

Chilla maakte deel uit van het expertpanel dat de verkenning toetste. Zij verwacht dat NADI de groei van nieuwe, innovatieve bedrijven kan versterken. Die kans wordt groter wanneer onderzoek, ondernemerschap, investeringen en publieke inkoop vroeg bij elkaar komen.

Daarmee kan NADI helpen om innovatieve Nederlandse bedrijven verder te laten groeien en kennis en bedrijvigheid in Nederland te behouden. Nederlandse universiteiten, onderzoeksinstituten en bedrijven ontwikkelen namelijk kennis op internationaal topniveau. Toch komt deze kennis nog te weinig op de markt en in de samenleving terecht. Voor huishoudens en bedrijven wordt de opbrengst concreet als nieuwe technologie leidt tot betaalbare energie, betere zorg, grotere digitale veiligheid of schonere productie. Ook kan nieuwe bedrijvigheid zorgen voor hoogwaardige banen en een sterkere economische positie. 

Nu is Nederland aan zet

De naam en het ontwerpvoorstel zijn er, de politieke besluitvorming volgt nog. De overheid staat daarmee voor een wezenlijke keuze. NADI heeft voldoende budget, onafhankelijkheid en slagkracht nodig om risicovolle projecten jarenlang te dragen. Tegelijk vraagt publieke financiering om transparante doelen en verantwoording op programmaniveau.

Chilla kijkt vooruit met optimisme: “Als Nederland die balans goed weet te vinden, kan een krachtig NADI veel in beweging zetten.” De internationale voorbeelden bieden inspiratie. De Nederlandse uitwerking zal bepalen of het agentschap werkelijk ruimte creëert voor doorbraken.