En ondertussen in Europa...

Een afgedankt zonnepaneel bevat zilver en silicium. Onder de Duitse Boven-Rijnvallei zit lithium in warm, zout water. En de enorme vraag naar energie vraagt om technologie die plotselinge stroompieken kan opvangen. Europese bedrijven bouwen er fabrieken en productieprocessen voor. Wie wil weten waar Europa straks zijn geld mee kan verdienen, heeft hier genoeg te bekijken.

Europa reguleert, Amerika innoveert en China produceert. Het is een hardnekkig beeld dat weinig ruimte laat voor Europese ondernemers die ondertussen aan het bouwen zijn. Zoals Skeleton Technologies, ROSI en Vulcan Energy. Ze werken aan verschillende technologieën, met een vergelijkbare inzet: voorzien in de behoefte aan energie en grondstoffen, en de kennis daarvoor omzetten in Europese productie. Hoe kunnen we verder bouwen op wat in Europa van de grond komt?

Ook AI heeft een stroomvoorziening nodig

Achter elke vraag aan een AI-chatbot draaien computers. Hun stroomvraag kan sterk schommelen. Dat vraagt om apparatuur die snel reageert en pieken opvangt. Het van oorsprong Estse Skeleton Technologies ontwikkelt daarvoor onder meer supercondensatoren: energieopslag die in korte tijd veel vermogen kan opnemen en afgeven. Ze zijn geschikt voor snelle schommelingen, zoals die voorkomen in datacenters en elektriciteitsnetten.

In november 2025 opende Skeleton Technologies een fabriek in Markranstädt, bij Leipzig. Volgens het bedrijf vertegenwoordigt de fabriek een investering van €220 miljoen. Bij de opening maakte Skeleton bekend al te leveren aan onder meer Siemens, General Electric en Hitachi Energy, en aan grote Amerikaanse datacenterbedrijven.

Wie de AI-economie alleen afmeet aan de bekendste chatbots, mist de bedrijvigheid erachter. Ook de stroomvoorziening biedt kansen voor Europese producenten. Voor Skeleton kan de groei van Amerikaanse datacenters dus Europese orders opleveren. Je hoeft zelf geen ChatGPT te bouwen om aan AI te verdienen.

Een oud zonnepaneel als grondstoffenbron

Een zonnepaneel is na zijn laatste opgewekte kilowattuur nog lang niet waardeloos. Er zit zilver in, koper en silicium. Materialen die we opnieuw kunnen gebruiken, terwijl we ze nu vaak nog uit de grond halen. Het Franse ROSI ontwikkelt technologie om die grondstoffen uit oude zonnepanelen terug te winnen. Zo wordt iets wat we afdanken opnieuw een bron van waarde. Het lijkt erop dat de grondstoffen voor onze volgende generatie producten gewoon op onze eigen afvalberg liggen.

Voor Europa is dat aantrekkelijk: materialen die al hier aanwezig zijn, kunnen opnieuw beschikbaar komen voor de industrie. Maar het vraagt om flink wat vakmanschap. Na de inzameling moeten de materialen worden gescheiden, gezuiverd en geschikt gemaakt voor een volgende toepassing. Daar zijn chemische processen en installaties voor nodig, plus afnemers die met de teruggewonnen grondstoffen willen werken. Een afgedankt paneel wordt zo het begin van nieuwe bedrijvigheid.

Lithium winnen en aardwarmte benutten

Onder de grond in de Duitse Boven-Rijnvallei ligt iets bijzonders verborgen: warm, zout water met lithium erin. Vulcan Energy wil daar twee dingen tegelijk mee doen. De warmte benutten voor energie en het lithium winnen voor batterijen. Zo kan één ondergrondse bron bijdragen aan zowel onze energievoorziening als de productie van batterijen in Europa. Het bedrijf werkt aan een grootschalig project dat vanaf 2028 commercieel moet produceren. Of dat op die schaal lukt, moet gaan blijken.

Interessant is ook hoe de financiering is opgebouwd. De Europese Investeringsbank draagt €250 miljoen bij. Ook commerciële banken, waaronder ABN AMRO en ING, overheden en industriële investeerders doen mee. Samen brengen zij het kapitaal bijeen voor een project waarin grondstoffenwinning, energieproductie en chemische verwerking samenkomen.