Deel dit artikel op social media
Gerelateerd
Gerelateerde diensten
Gerelateerde evenementen
In ziekenhuizen draait alles om vertrouwen. Patiënten vertrouwen op artsen. Artsen vertrouwen op hun instrumenten. En ziekenhuizen vertrouwen op systemen die veiligheid, kwaliteit en continuïteit borgen. Juist daarom is de zorg een interessante plek om te kijken hoe circulariteit in de praktijk kan werken. Duurzaamheid.nl sprak hierover met Clement Roest, manager Nederland en België bij Vanguard AG. Het bedrijf is Europees koploper in medical remanufacturing: het professioneel herverwerken van gebruikte medische hulpmiddelen.
Steeds meer zorginstellingen onderzoeken hoe zij slimmer met medische materialen kunnen omgaan. Medische hulpmiddelen worden ontworpen volgens strenge kwaliteits- en veiligheidsnormen. Veel van deze instrumenten zijn technisch gezien geschikt om langer mee te gaan dan één gebruikscyclus. Ze zijn vaak gemaakt van hoogwaardige materialen. En toch verdwijnen ze vaak snel uit de keten. Dat heeft weinig te maken met hun fysieke staat, maar alles met verantwoordelijkheid en risico.
Het loont om vanuit kostenoogpunt, leveringszekerheid en zorgvuldig gebruik van grondstoffen opnieuw te kijken naar wat circulariteit kan betekenen voor de zorg. In die zoektocht ontstaan nieuwe samenwerkingen, zoals die tussen Vanguard AG en het UMC Utrecht.
Van gebruik naar hergebruik
De zorgsector laat scherper dan waar ook zien waar circulariteit vastloopt. Het is niet omdat professionals niet willen, maar omdat systemen zijn ingericht op zekerheid, schaal en aansprakelijkheid. Vanguard probeert hier samen met topklinische ziekenhuizen doorheen te breken door het systeem zelf ter discussie te stellen.
Een vergelijking helpt. Wie een tweedehands mobiele telefoon koopt, weet dat de oorspronkelijke fabrieksgarantie meestal vervalt. De telefoon kan nog in perfecte staat zijn, maar de verantwoordelijkheid verschuift. Voor een ziekenhuis is zo’n situatie ondenkbaar. In de zorg moet altijd helder zijn wie instaat voor veiligheid, prestaties en aansprakelijkheid.
Daarom is het certificeren zo’n belangrijk onderdeel van medical remanufacturing. Bij herverwerking gaat het niet alleen om reinigen en testen. Het draait om het opnieuw formeel opnemen van een instrument in het systeem, met duidelijke documentatie, kwaliteitsborging en verantwoordelijkheid. Pas dan ontstaat vertrouwen om het opnieuw in te zetten.
Medical remanufacturing in de praktijk
Vanguard AG richt zich op dit proces. Het bedrijf zamelt gebruikte medische instrumenten en materialen in. Deze worden vervolgens zorgvuldig gedemonteerd, professioneel gereinigd en uitgebreid getest. Daarna volgt certificering volgens geldende normen en kan het materiaal veilig worden teruggebracht in de zorgketen.
Deze aanpak maakt het mogelijk om materialen langer te gebruiken, terwijl veiligheid en kwaliteit geborgd blijven. Tegelijk ontstaat beter inzicht in materiaalstromen en kosten. Dat maakt medical remanufacturing interessant voor ziekenhuizen die vooruit willen kijken.
In het UMC Utrecht krijgt deze manier van werken concreet vorm binnen de hartzorg. Daar wordt gekeken naar het volledige proces rond complexe ingrepen. Van inkoop en logistiek tot gebruik en verwerking na afloop. Door dat geheel in beeld te brengen, ontstaat ruimte om hergebruik zorgvuldig in te passen in bestaande werkprocessen.
Samen verantwoordelijkheid organiseren
“Medical remanufacturing laat zien hoe duurzaamheid, kwaliteit en betaalbaarheid samenkomen in praktische keuzes. Het versterkt de samenwerking tussen zorg en industrie en draagt bij aan een veerkrachtiger zorgsysteem.” zegt Clement Roest. Door regelgeving praktisch te interpreteren en aanbestedingen slimmer in te richten, ontstaat ruimte voor oplossingen die passen bij de realiteit van ziekenhuizen. Dit vraagt om samenwerking tussen zorgprofessionals, inkoopteams, leveranciers en herverwerkers.
Wat helpt, is dat de gesprekken plaatsvinden rond concrete toepassingen. In de operatiekamer telt alleen wat werkt. Wanneer artsen en teams ervaren dat herverwerkte en opnieuw gecertificeerde instrumenten dezelfde betrouwbaarheid bieden, groeit het vertrouwen vanzelf. Dat vertrouwen vormt de basis voor verdere stappen.
Meer grip op ketens en materialen
De zorgsector gebruikt grote hoeveelheden hoogwaardige materialen en is sterk afhankelijk van internationale leveringsketens. Door materialen langer in gebruik te houden, ontstaat meer grip op beschikbaarheid en kosten. Tegelijk vermindert de druk op grondstoffen en productie.
De succesvolle samenwerking tussen het UMC Utrecht en Vanguard AG trekt andere partijen over de streep om hier ook mee aan de slag te gaan. Steeds meer partijen verkennen hoe hergebruik een vaste plek kan krijgen binnen hun zorgorganisatie.
Vooruit met vertrouwen
Deze ontwikkeling laat zien dat verduurzaming in de zorg begint bij vertrouwen in processen en mensen. Duidelijke afspraken over hergebruik, certificering en verantwoordelijkheid maken het mogelijk om materialen langer en slimmer in te zetten. Het resultaat is een zorgpraktijk die zorgvuldig omgaat met middelen en tegelijk hoge kwaliteit blijft leveren. Een win-win situatie voor de zorg en voor de planeet.
Van afval naar ontwerpvraagstuk
Wie de beelden ziet van operatieafval – zoals bij de reconstructie van kunstenares Maria Koijck – begrijpt intuïtief dat dit geen incident is. Het is het resultaat van ontwerpkeuzes, protocollen en aanbestedingen die volledig zijn ingericht op single-use materialen. Veiligheid staat voorop, terecht. Maar veiligheid is verward geraakt met wegwerp.
Daar zit de kern van het probleem: afval in de zorg is een ontwerpfout op systeemniveau en geen gedragskwestie.
Maria Koijk: 'Sindsdien is er veel gebeurd. De zorg is zichtbaar aan het vergroenen. Steeds meer ziekenhuizen vervangen disposables door herbruikbare materialen. Operatiekamers worden anders ingericht om energie te besparen. Narcose wordt vaker via infuus gegeven om luchtvervuiling te verminderen. Greenteams - medewerkers uit alle lagen van het ziekenhuis - bedenken en realiseren duurzame verbeteringen. Overal klinkt dezelfde vraag: kan dit ook anders? En steeds vaker luidt het antwoord: ja.'