Elektrificatie kan wereldwijde fossielrekening met 70…

Publicatie

Deel dit artikel op social media

Gerelateerd

Van kwetsbaarheid naar veerkracht: circulair ondernemen als bedrijfsstrategie

Gerelateerde evenementen

Financiële Retraite Future Capital

De wereld betaalt elk jaar een enorme rekening voor energie die van ver moet komen. Volgens energiedenktank Ember ging het in 2024 om 1,7 biljoen dollar aan fossiele import. Dat bedrag groeit direct mee met de olieprijs en met geopolitieke spanningen. Maar wat als landen hun energie vooral zelf zouden opwekken, met zon, wind en elektriciteit uit eigen infrastructuur?

Nu is het nog zo dat een verstoring op één belangrijke handelsroute kan direct gevolgen hebben voor energieprijzen wereldwijd. Een groot deel van de wereldwijde oliehandel loopt door een paar smalle zeestraten. De belangrijkste daarvan is de Straat van Hormuz, waar ongeveer een vijfde van alle oliehandel passeert. Voor Aziatische landen is die afhankelijkheid nog groter, omdat een groot deel van hun olie via deze doorgang wordt aangevoerd.

Het conflict in het Midden-Oosten maakt die afhankelijkheid opnieuw zichtbaar, maar het probleem is breder dan de actuele spanningen in het gebied. Het gaat over een energiesysteem dat sterk leunt op import, transport en geopolitieke stabiliteit.

Elektrificatie speelt een sleutelrol

Volgens Ember kan dat scenario de wereldwijde rekening voor fossiele import met ongeveer 70 procent verlagen. Dat komt doordat landen steeds minder afhankelijk worden van olie, gas en kolen uit andere delen van de wereld. Energie wordt vaker lokaal opgewekt, bijvoorbeeld met zon en wind, en direct gebruikt via elektrische toepassingen zoals warmtepompen en elektrische auto’s. Daardoor verschuift het energiesysteem van een model dat draait op ingevoerde brandstoffen naar een systeem dat vooral draait op lokaal opgewekte elektriciteit.

Elektrificatie speelt daarin een sleutelrol. Elektrische auto’s, warmtepompen en hernieuwbare stroom verminderen stap voor stap de vraag naar fossiele brandstoffen. De impact daarvan is nu al zichtbaar. Volgens Ember zorgden elektrische voertuigen er in 2025 voor dat wereldwijd aanzienlijk minder olie nodig was, vergelijkbaar met een groot deel van de olie die Iran normaal exporteert. Tegelijkertijd groeide zonne-energie zo snel dat de extra productie in 2025 een hoeveelheid aardgas kon vervangen die vergelijkbaar is met alle LNG-export die dat jaar via de Straat van Hormuz werd vervoerd. Daarmee laat Ember zien dat hernieuwbare energie inmiddels niet alleen klimaatwinst oplevert, maar ook direct invloed heeft op geopolitieke afhankelijkheden en energieveiligheid.

De beweging is al ingezet, maar nog ongelijk verdeeld.

In Europa komt inmiddels bijna de helft van de elektriciteit uit hernieuwbare bronnen. Dat scheelt tientallen miljarden aan fossiele importkosten. Toch is het systeem nog niet klaar voor nog meer versnelling. Netcongestie, trage vergunningen en onzekerheid rond investeringen remmen de uitrol van nieuwe wind- en zonneprojecten.

Ook de elektrische mobiliteit groeit, maar loopt tegen grenzen aan. Het aandeel elektrische auto's in de nieuwverkoop ligt in Nederland weliswaar boven het Europese gemiddelde van 25 tot 30 procent, maar de netinfrastructuur vormt steeds vaker een knelpunt.

Internationaal wijst het Internationaal Energieagentschap erop dat de groei van olievraag afvlakt. De prognoses voor 2026 zijn naar beneden bijgesteld. Sommige analyses, waaronder die van Ember, suggereren zelfs dat de wereld dicht bij een piek in oliegebruik kan zitten.

Meer dan energiebeleid alleen

De overgang van fossiele import naar eigen energieproductie vraagt meer dan een goed energiebeleid. Het gaat ook om industriepolitiek, gerichte investeringen en de vraag wie de economische waarde van de transitie binnen de eigen grenzen houdt. Initiatieven als Inno laten zien hoe technologie, financiering en opschaling elkaar kunnen versterken. Voor Nederland en Europa liggen daar concrete kansen: elektrificatie en circulariteit koppelen aan economische weerbaarheid.

De landen die elektrificatie het snelst weten op te schalen, verkleinen niet alleen hun uitstoot, maar ook hun geopolitieke afhankelijkheid. De technologie - zonnepanelen, windturbines, elektrische voertuigen en warmtepompen - zijn op grote schaal beschikbaar. Wat nu telt, is hoe snel overheden en bedrijven de uitvoering op orde brengen om de transitie daadwerkelijk te versnellen.