In 2020 heeft de Transitieagenda Consumptiegoederen 13 icoonprojecten lopen. Hieronder vind je een beknopt overzicht van deze icoonprojecten. Meer informatie over de projecten vind je in het Uitvoeringsprogramma CE (vanaf blz 44) en op de website van de verschillende initiatieven zoals hieronder vermeld.

1. Dutch Circular Textile Valley (DCTV)

1 DCTV
Icoonproject Dutch Circular Textile Valley (DCTV)

De DCTV is een samenwerking met als doel het creëren van een circulaire textielketen waarin kringlopen gesloten worden van producten, materialen en grondstoffen en waarbij gebruikt gemaakt wordt van nieuwe businessmodellen en de verschillende R-strategieën. Bij de DCTV worden ondernemers concreet ondersteund in het creëren van een circulaire textielketen. Met daarbij een zwaartepunt in de Hubs rondom circulair textiel die zijn opgericht in Arnhem/Wageningen, Tilburg, Twente en Amsterdam.

  • Uitvoerende partijen: Modint, ABN Amro, Circle Economy, Fashion for Good, Het Groene Brein, MVO Nederland en vele bedrijven, de vier hubs en anderen.
  • Meer informatie: www.dutchcirculartextile.org

2. Nationaal Testcentrum Circulaire Plastics (NTCP)

2 NTCP
Icoonproject Nationaal Testcentrum Circulaire Plastics (NTCP)

Het NTCP werkt integraal over de gehele recyclingketen aan de optimalisatie en ontwikkeling van sorteer-, scheidings- en opwerktechnologieën en -processen van plastics. Dit met als doel om meer en breder inzetbare grondstoffen te winnen uit onze afvalstromen. Door samen te werken met de industrie en de wetenschap wordt het gat tussen de korte termijn doelen (terugbrengen van de kosten) en de lange termijn doelen (innovatie en ontwikkeling) voor circulariteit in de kunststofverwerking overbrugt.

3. Matrassen (Ketenoverleg Matrassen)

3 Matrassen
Icoonproject Matrassen (Ketenoverleg Matrassen)

In Nederland danken we jaarlijks meer dan een miljoen matrassen af. Deze worden voor het grootste deel verbrand voor energieopwekking. Vijf matrasproducenten en -importeurs (IKEA, Beter Bed, Auping, Swiss Sense en Hilding Anders) zetten zich daarom in om via een uitgebreide producentenverantwoordlijkheid (UPV) te zorgen dat de recycling van matrassen groeit naar 75% in 2028. Er wordt daarnaast gewerkt aan vijf ondersteunende pijlers:

  • Om zoveel matrassen te kunnen recyclen is veel meer capaciteit nodig. De recyclingbedrijven gaan de capaciteit tot 1 miljoen matrassen per jaar vergroten.
  • Consumenten en recyclebedrijven moeten kunnen zien welke materialen zijn gebruikt. Daarom komt er per 1 januari 2021 een matrasetiket. Een wereldprimeur in Nederland.
  • Ook wordt gewerkt aan een matraslabel: een kleurencode voor de recyclingpotentie van matrassen.
  • Op dit moment worden matrassen mechanisch gerecycled. Ook worden er technische proeven gedaan met chemische recycling, zoals het PRIMA–project.
  • In afgedankte matrassen kunnen zogenaamde ‘zorgstoffen’ voorkomen die de gezondheid en het milieu aantasten. Het RIVM onderzoekt de gevolgen hiervan voor secundaire schuimen.

4. Huishoudelijke Apparaten als Dienst (PaaS)

4 Paa S
Icoonproject Huishoudelijke Apparaten als Dienst (PaaS)

Binnen dit icoonproject is het doel om kennis te ontwikkelen over het toepassen van nieuwe businessmodellen. In de Transitieagenda Consumptiegoederen wordt veel gesproken over het model Product as a Service (PaaS). Hierbij blijft een product, bijvoorbeeld een vaatwasmachine, eigendom van de fabrikant en betaalt de gebruiker de vaatwasmachine voor gebruik. Om dit model te testen worden er vanuit de transitieagenda verschillende pilots uitgevoerd. In 2019 was dit een pilot met Landal Greenparks en TurnToo. In 2020 zal er een onderzoek plaatsvinden naar de milieu impact van PaaS-modellen o.l.v. TNO.

  • Trekker: Het Groene Brein
  • Meer informatie: het rapport van de pilot bij Landal Greenparks in 2019 vind je op de website van Het Groene Brein.

5. Groene Deeleconomie

5 Groene Deeleconomie
Icoonproject Groene Deeleconomie

De deeleconomie is een essentieel onderdeel bij het realiseren van een circulaire economie zodat er minder nieuwe spullen hoeven te worden gemaakt en om de levensduur van bestaande consumptiegoederen te verlengen. Het doel van dit icoonproject is om meer bekend- en bereidheid te generen bij consumenten voor het delen van producten. In 2019 heeft Milieu Centraal onderzocht wat de belangrijkste drivers en barrières zijn om te lenen of te delen, en hoe je mensen kunt motiveren om meer gebruik te maken van bestaande diensten binnen de deeleconomie.

In 2020 kijkt Milieu Centraal in samenwerking met Natuur & Milieu en het Behavioral Insight Team van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat hoe deze gedragsinzichten ingezet kunnen worden in concrete pilots in samenwerking met een paar gemeenten. Daarnaast zullen er door het transitieteam in 2020 (net als in 2019) opnieuw een aantal deelinitiatieven een extra zetje krijgen in het opschalen van hun initiatief door een aantal (kleine) geldvouchers toe te kennen. Zie hiervoor ook het artikel ‘Extra zetje voor Nederlandse deeleconomie’.

6. Circulaire Ambachtscentra

6 CA

Het doel van dit icoonproject is om in 2030 in Nederland een landelijk dekkend netwerk van circulaire ambachtscentra te hebben. Een circulair ambachtscentrum combineert de functies van een milieustraat, kringloopwinkel en reparatiewerkplaats, waardoor spullen en materialen langer in gebruik blijven en onnodig storten en verbranden wordt voorkomen. Na het succes van de prijsvraag in 2019, wordt er in 2020 een subsidieregeling opgesteld om enthousiaste gemeenten financieel te ondersteunen bij het realiseren van een circulair ambachtscentrum.

7. E-commerce

7 E Commerce3
Icoonproject E-commerce

In de ketens die van belang zijn voor consumptiegoederen, speelt E-Commerce een steeds grotere rol. Om de uitstoot van CO2 binnen deze ketens te verminderen en de verspilling van verpakkingen tegen te gaan, wordt er ingezet op meer online koop en verkoop d.m.v. een brancheverduurzamingsplan 2019-2023, gericht op circulaire verpakkingen. Hiernaast worden er verschillende pilots uitgevoerd.

  • Trekker: Thuiswinkel.org en Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

  • Meer informatie: www.bewustbezorgd.org

8. Consumentenaanpak Circulaire Economie

8 Consumentenaanpak CE
Icoonproject Consumentenaanpak Circulaire Economie

Het doel van dit icoonproject is om consumenten, leveranciers en producenten actiever te betrekken bij het vormgeven van een circulaire economie, en om aanbevelingen te doen aan de markt. In een aantal pilots worden bij dit project bedrijven betrokken die nieuwe circulaire innovaties ontwikkelen en die willen leren hoe ze hier in de toekomst een gezond businessmodel van kunnen maken. Er wordt een gedragsaanpak gehanteerd, waarin vooronderzoek wordt gedaan naar motivatoren en barrières bij consumenten, en waarbij vervolgens interventies in de praktijk op gedragsverandering worden getoetst. Geleerde lessen worden gedeeld met stakeholders uit de branche.

9. Van Afval Naar Grondstof (VANG)

9 VANG
Icoonproject Van Afval Naar Grondstof (VANG)

Het doel van het project Van Afval naar Grondstof (VANG) is het verminderen van de hoeveelheid restafval van huishoudens en afval van bedrijven. Van Afval Naar Grondstof bestaat uit twee programma’s:

  1. Het programma ‘VANG – Huishoudelijk’ afval is ontwikkeld om gemeenten te helpen om de nodige stappen te zetten naar een circulaire economie. Naast afvalscheiding door huishoudens zijn preventie en het sluiten van grondstofketens belangrijke speerpunten.
  2. Het programma ‘VANG Buitenshuis’ helpt de kantoor-, winkel- en dienstensector (KWD) om het restafval dat vergelijkbaar is met huishoudelijk afval te halveren en stappen te zetten naar een circulaire bedrijfsvoering.

Meer weten?

Wil je meer weten over de verschillende icoonprojecten? Kom dan naar de jaarlijkse Stakeholderbijeenkomst van Consumptiegoederen waar je mee kunt praten over de invulling van verschillende (nieuwe) icoonprojecten of neem contact met ons op via consumptiegoederen@duurzaamheid.nl.