Wie zijn die mensen, die Nederland met hun aanstekelijke drive, innovatieve oplossingen, diepgaande kennis en/of ondernemersgeest verder verduurzamen? Duurzaamheid.nl zet deze helden, verbonden aan ons platform, graag in the picture. Elke maand kun je nader kennismaken met een van hen. Deze maand is het woord aan Elphi Nelissen, onder andere decaan van de faculteit Bouwkunde van de TU in Eindhoven en voorzitter van het transitieteam circulaire bouw.

Vijf transitieteams werkten voor hun sector aan een agenda waarin zij vanuit hun sector bepaalden waar de kansen en knelpunten voor hun ketens liggen en welke acties nodig zijn. De teams maken deel uit van het Rijksbrede programma Nederland circulair in 2050. Als voorzitter van het transitieteam bouw probeert Nelissen een breed draagvlak te creëren voor circulariteit in de bouw en met het transitieteam tot een agenda te komen die door iedereen wordt gedragen.  

Wat is het grootste misverstand over duurzaam bouwen? 

‘Bij bouw- of verbouwprojecten staren te veel mensen zich blind op de investering die gedaan moet worden: de initiële kosten. Ze verliezen de gehele levenscyclus van een gebouw uit het oog. Vaak kun je met een extra investering gunstiger uitkomen in je maandelijkse kosten. Denk aan energieverbruik of personeelskosten. Uit onderzoek naar luchtkwaliteit blijkt dat een gezond klimaat in een schoolgebouw ervoor zorgt dat de leercapaciteit met tien procent stijgt. In Eindhoven is zo’n gezonde school gebouwd. Een heel prettig gebouw, bijvoorbeeld door dynamisch licht. Wel is daar extra geïnvesteerd, maar we zien dat het zich terugbetaalt door een lager energiegebruik en een hogere productiviteit van leraren en leerlingen. Hoe we dat voor elkaar hebben gekregen? Het begint bij de ambitie van mensen die erin geloven en ervoor gaan.’ 

Een gaaf project waar ik bij betrokken ben is Brainport smart district. Het is een proeftuin voor de woonwijk van de toekomst met zo'n 1.500 woningen met de nieuwste technologieën.

Welke bijdrage wil jij leveren aan een duurzaam Nederland?

‘Het is mijn missie om mensen te overtuigen van circulair bouwen. Daar wordt de wereld beter en leefbaarder van. We moeten wel, want de bouwopgave is gigantisch. Als we dat doen op een manier waarop we het altijd hebben gedaan, dan gaat het mis. 
Met het transitieteam circulaire bouweconomie buigen we ons over de uitdaging om de bouwwereld circulair te maken. Ik zie prachtige voorbeelden op dat gebied. Bijvoorbeeld de bio-based brug van natuurlijke vezels; materialen die gewoon weer aangroeien. Of het 3d-printen dat wordt toegepast in de bouw. Zo kun je met veel minder materiaal en een eenvoudiger proces heel mooie dingen creëren die tot voor kort niet mogelijk waren. Een ander gaaf project waar ik bij betrokken ben is Brainport smart district in Helmond. Het is een proeftuin voor de woonwijk van de toekomst met zo'n 1.500 woningen met de nieuwste technologieën. Het gaat niet alleen om duurzame energie en circulair bouwen, ook om delen van mobiliteit en slimme oplossingen op het gebied van voeding. De eerste woning in de experimentele fase wordt nog dit jaar gebouwd. De grote massa moet in 2023 klaar zijn. Deze wijk fungeert regionaal, landelijk en zelfs internationaal als voorbeeld voor het wonen van de toekomst.’

Wie is jouw inspiratiebron?

‘Kinderen zijn voor mij de grootste drive en inspiratie om me in te zetten voor duurzaamheid. Ik wil de aarde leefbaar houden, want de volgende generatie wil óók genieten van schone lucht en mooie natuur. Het is mooi om te zien hoe het automatisch doorsijpelt in de opvoeding. Mijn oudste zoon van 21 jaar heeft nog niet zoveel te besteden, maar heeft laatst toch zonnepanelen gekocht.’ 

Waar droom jij van?

‘Ik droom van een aarde die we leefbaar houden. Ik weet het, dat is nogal generiek, maar ik hoop echt dat we voldoende idealistisch zijn en zeggen: zo kan het niet langer, we gaan het anders doen.’

Wat is er volgens jou nodig om een volgende stap te zetten richting verduurzaming?

‘Simpel: het gas duurder en de elektriciteit goedkoper maken. Ook denk ik dat veel mensen zich nog onvoldoende bewust zijn van de noodzaak om dingen anders te gaan doen. Het is heel belangrijk dat iedereen dat snapt. Misschien helpt een campagne daarbij. Denk aan roken: vroeger zaten leraren rokend aan hun bureau voor de klas en nu is het not done om ergens binnen in een gebouw een sigaret op te steken. Duurzaamheid moet ook voor iedereen vanzelfsprekend worden.
In de bouwwereld zie ik daar veel organisaties mee worstelen. Ze zien wel dat het anders moet, maar hebben weinig marge in hun prijsvorming. Dan is het lastig om nieuwe dingen te doen en meer risico te lopen. Het is logisch dat ze conservatief handelen. Ik vind dat we op de een of andere manier moeten faciliteren dat ze meer ruimte krijgen, anders blijven ze doen wat ze altijd al deden.’ 

Tot slot: wat moeten we vanavond ter inspiratie lezen/luisteren/bekijken?

‘Als het gaat om duurzaam bouwen, dan raad ik je aan om de transitieagenda bouw te lezen. Daar staan veel goede dingen in.’