We investeren graag in een goed verzekerde oude dag: Nederlanders sparen als geen ander voor hun pensioen. Wordt je toekomst echter veiliggesteld door financieel rendement alleen, óf moet het pensioenvermogen ook bijdragen aan een duurzame, sociale en gezonde wereld voor later? Het inzicht dat financieel en maatschappelijk rendement samengaan en elkaar zelfs versterken krijgt steeds meer voet aan de grond. Met onze beleggingen kunnen we veel meer invloed uitoefenen dan gedacht – en koplopers zoals PGGM pakken deze uitdaging van harte aan.

Coöperatieve pensioenuitvoeringsorganisatie PGGM komt voort uit Pensioenfonds Zorg en Welzijn. Met 200 miljard aan beleggingen is Pensioenfonds Zorg en Welzijn ook de grootste klant van PGGM. ´Vooruitkijken en lange termijn denken is vanzelfsprekend voor veel fondsen,´ vertelt Marcel Jeucken, Managing Director Responsible Investment bij PGGM. ´Je houdt je immers bezig met investeringen die over twintig tot dertig jaar hun rendement moeten opleveren.’ Nederlanders sparen hard voor hun pensioen: het vermogen van pensioenfondsen en verzekeraars, die ook een deel van het pensioenvermogen beheren, steeg tussen eind 2008 en september 2015 met ruim 615 miljard naar 1700 miljard euro, becijferde het CBS in 2016. ‘Een goed pensioen vraagt om een goed rendement op de beleggingen, maar het is ook een kwestie van investeren in je omgeving,’ vervolgt Jeucken. ‘Wat heb je aan een goede pensioenuitkering, wanneer de wereld om je heen niet leefbaar is?’ 

Wat heb je aan een goede pensioenuitkering, wanneer de wereld om je heen niet leefbaar is?
Sparen voor de toekomst

Mark Carney, gouverneur van de Bank of England, waarschuwde eind september 2015 voor de mogelijke financiële impact van klimaatverandering. Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, sloot zich hierbij aan. ‘Er is geen enkel verschil van mening. Dit soort risico’s zijn actueel.’ Grote institutionele beleggers hebben voor miljarden geïnvesteerd in bedrijven die fossiele brandstoffen produceren of daarvan afhankelijk zijn. De activa en activiteiten van deze bedrijven zullen in de toekomst anders gewaardeerd worden. 

‘Wij nemen de risico’s en gevolgen van bijvoorbeeld klimaatverandering mee in investeringsbeslissingen,’ legt Eloy Lindeijer, Chief Investment Management bij PGGM, uit. ‘Zo hebben wij meer gebouwen met een goed energielabel in onze portefeuille. Wanneer er een crisis in de vastgoedsector uitbreekt, dalen deze gebouwen minder in waarde dan gebouwen met een slecht energielabel. Daarnaast zijn energierekeningen lager en is energiezuinig vastgoed beter verhandelbaar. Onze vastgoedportefeuille is, kortom, minder kwetsbaar.’ Steeds meer financiële experts, investeerders en bankiers raken overtuigd dat maatschappelijk verantwoorde investeringen op de langere termijn beter zullen renderen. PGGM gaat echter nog een stap verder: naar beleggen met impact. 

Een waardevolle toekomst

Voor een waardevolle toekomst is beperking van negatieve maatschappelijke impact onvoldoende, meent PGGM: met de juiste investeringen kan er ook een positieve maatschappelijke impact worden geleverd mét behoud van rendement. ‘Impactbeleggingen zijn beleggingen in oplossingen, in organisaties en innovaties die een positieve bijdrage leveren aan de mondiale uitdagingen van onze tijd,’ vertelt Jeucken. ‘PGGM had eind 2016, namens zijn klanten, 11,3 miljard euro belegd in oplossingen voor klimaat, zorg, voedselzekerheid en waterschaarste. We zijn op weg naar 20 miljard voor 2020.´ 

Om dit ambitieuze doel te halen, zoekt en vindt PGGM kansen en oplossingen binnen de reguliere beleggingscategorieën. Hierbij gaat het om zowel publieke als private markten. Een recent voorbeeld uit de publieke markt is een belegging in Franse staatsobligaties die zijn uitgegeven als green bonds. Voorbeelden van private beleggingen zijn het Amerikaanse Solar City dat zich richt op zonnepanelen-lease en het Nederlandse EnNatuurlijk, dat de restwarmte van energiecentrales inzet om woonwijken duurzaam te verwarmen. Ook belegt PGGM in impact via beursgenoteerde ondernemingen, waarbij actief de dialoog wordt gezocht over duurzaamheidsrisico´s en kansen. ‘We merken dat dat werkt,’ vertelt Jeucken. ´Zo werken we bijvoorbeeld samen met een grote vastgoedontwikkelaar bij de bouw van twee nieuwe distributiecentra in Japan. Het management heeft op ons verzoek groot ingezet op energiebesparing en groene stroom. Wat bleek? Alleen al de schaduwwerking van de zonnepanelen op de daken bracht het energieverbruik met 20% terug.’ 

Impactbeleggingen zijn beleggingen in oplossingen, in organisaties en innovaties die een positieve bijdrage leveren aan de mondiale uitdagingen van onze tijd.
Transparante markten

PGGM richt zich daarnaast op het inzichtelijk en meetbaar maken van de maatschappelijke en ecologische impact van de beleggingen. De organisatie was één van de eerste pensioenfondsbeheerders die de CO2-voetafdruk van de portefeuille onder de loep nam en houdt nauwkeurig bij hoeveel duurzame energie wordt opgewekt door de beleggingen in klimaatoplossingen. Ook op de andere thema’s – zorg, voedselzekerheid en waterschaarste – wordt de positieve bijdrage van de beleggingen zo goed mogelijk gemeten. De verbanden tussen de thema´s zijn eveneens relevant voor de impactmetingen: zo heeft de overschakeling op duurzame energiebronnen niet alleen effect op de CO2-uitstoot, maar ook op het terugdringen van luchtvervuiling, wat de volksgezondheid ten goede komt. 

PGGM zet zich in voor impactmeetmethoden waarmee de vergelijkbaarheid, transparantie en communicatie van de resultaten wordt bevorderd. ‘Hiermee kunnen wij op nog overtuigendere wijze aan onze klanten laten zien dat wij tastbare impact bereiken met behoud van rendement,’ zegt Jeucken. ‘Dan zullen onze klanten overwegen meer vermogen te richten op impactbeleggingen.’ Om de meetmethoden verder te ontwikkelen werkt PGGM samen met gerenommeerde partijen als de Harvard School of Public Health, de City University of New York en het vastgoedlab van de TIAS. ‘Zeker voor beleggingen in beursgenoteerde ondernemingen is het meten van impact nog een nieuw terrein, dus de kennis die door instellingen, overheden en bedrijfsleven wordt opgebouwd moet echt open source zijn. Door de kennis zoveel mogelijk te delen kunnen we elkaar versterken,’ stelt Lindeijer. 

Opschalen en versnellen

De bijdrage van impactbeleggingen aan een duurzame wereld mag natuurlijk niet ten koste gaan van het rendement. Al in 2002 werd echt aangetoond dat duurzaam beleggen net zoveel opbrengt als conventioneel beleggen. En daarbij werd slechts gekeken naar de financiële meerwaarde: de maatschappelijke winst en ecologische winst bleven buiten beschouwing.

Toch blijft het volume aan impactbeleggingen beperkt tot een relatief klein percentage van de beleggingen. ‘Met 5% van onze beleggingen lopen we internationaal absoluut voorop,’ legt Lindeijer uit. ‘Het aanbod op de markt van geschikte beleggingen groeit weliswaar, maar is simpelweg nog niet groot genoeg. Het probleem is dus niet het financiële rendement. De grote uitdaging is om de schaal te ontwikkelen om deze investeringen te doen. Ook wij lopen in Nederland tegen grenzen aan. Geld is er hier genoeg; het ontbreekt echter aan grote projecten zoals SolarCity. Met publiek-private partnerschappen hopen wij meer projecten te realiseren die groot genoeg zijn om pensioenkapitaal aan te trekken. Wij zijn daarom blij met de Nederlandse Investeringsinstelling die ons adviseert over mogelijkheden in de Nederlandse markt. De overheid is er ook op gericht samen met beleggers en bedrijven op te trekken. Zo heeft de overheid onlangs de oprichting van Invest-NL aangekondigd, een investeringsfonds waar ondernemers terecht kunnen voor risicokapitaal en financieringsprogramma’s. Dat biedt mogelijkheden voor meer en grotere impactbeleggingen.’ ‘Ik heb er groot vertrouwen in dat de logica dermate sterk is en dat de resultaten dermate goed zijn, dat een steeds groter deel van de portefeuille die invulling gaat krijgen,’ vult Jeucken aan. ‘Dan kunnen we opschalen van miljoenen naar miljarden – en meer.’



Meer weten over investeren in een waardevolle toekomst? Kijk op de website van PGGM voor meer informatie of lees het jaarverslag voor meer inzicht in de investeringen en opbrengsten van PGGM. En wil je meer weten over je eigen mogelijkheden om impact te hebben met jouw geld? Lees het boek ‘Geld stuurt de wereld’ van Anne-Marie Rakhorst voor inzicht in de financiële wereld en in jouw vermogen het verschil te maken.