Hoe komen we tot een volledig circulaire economie in 2050? Begin 2017 werd die ambitie onderschreven in het Grondstoffenakkoord. Dat werd ondertekend door maar liefst 325 bedrijven, vakbonden, overheden, natuur- en milieuorganisaties, kennisinstituten, financiële instellingen en vele andere maatschappelijke organisaties. Vijf transitieteams werden aangesteld om de kansen en knelpunten voor hun ketens in kaart te brengen. Op 15 januari presenteren de teams hun plannen. Duurzaamheid.nl sprak met vier leden van het team Consumptiegoederen over hun visie op de circulaire economie.

Vera Dalm, directeur van Milieu Centraal, deelt haar visie op duurzaamheid. ‘Al heel jong was ik me ervan bewust hoe mooi en kwetsbaar de wereld is. Dat moeten we koesteren en doorgeven. Dat is mijn belangrijkste drive als het gaat om duurzaamheid.’

Onverschilligheid

‘Iedereen omarmt de ambities op het gebied van duurzaamheid, maar 2050 is zo ver weg dat het niet zo urgent voelt. Mensen weten wel dat het anders moet, maar passen hun gedrag niet aan. Ik kan heel slecht tegen die onverschilligheid. Je ziet het iedere dag: heel vervelend die klimaatverandering, maar ik pak toch even de auto. Rot voor de mensen in Bangladesh, maar het shirtje van Primark vond ik zo geinig. En fabrikanten die best duurzaam willen produceren, maar de winstmarge net iets belangrijker vinden. Mensen verschuilen zich ook vaak achter hoe klein ze zijn: hier sluiten we kolencentrales en in China bouwen ze iedere dag een nieuwe. Tja, als iedereen zo denkt, dan gebeurt er niks.’

Omdenken

‘Kleine omdraaiingen van de ‘standaard-setting’ kunnen het verschil maken voor het aanpassen van gedrag. Zo kost koffie op het station € 2,50. Maar als je je eigen beker meeneemt krijg je € 0,25 korting. Dat staat niet op de prijslijst, dat moet je maar net weten. Waarom zetten ze er niet op dat koffie € 2,25 kost en een beker € 0,25? Ik weet zeker dat veel mensen dan wel een eigen beker in hun tas stoppen. Zo zijn wij mensen nu eenmaal; je betaalt niet graag teveel. In de campagnes bij Milieu Centraal bieden wij concreet handelingsperspectief. Maak het zo makkelijk mogelijk, geef alternatieven en laat zien wat het oplevert.’ 

Mensen weten wel dat het anders moet, maar passen hun gedrag niet aan. Ik kan heel slecht tegen die onverschilligheid.
De waarde van afval

‘We moeten ons bewust zijn van de waarde van materialen. We gooien dingen nu achteloos weg als afval en gaan ervan uit dat het allemaal wel gerecycled of anderszins opgelost wordt. Daarom ben ik voor statiegeld. Het zorgt op de eerste plaats voor minder zwerfafval, maar is ook erg belangrijk voor die bewustwording. Statiegeld laat zien dat het product nog waarde heeft, dat het geen afval is, maar grondstof voor een nieuw product. Dit soort zaken komen terug in de transitieagenda. Het is een beleidsstuk waar nog veel mensen hun mening over zullen gaan geven en dat ongetwijfeld nog aangevuld en aangepast gaat worden. Met het stuk creëren we duidelijkheid en halen we die die verre deadline van 2050 wat dichterbij: welke acties zijn er nu nodig en wat zijn daarvan de consequenties? Mensen moeten snappen dat het menens is en dat een circulaire economie niet gratis en voor niks gaat ontstaan. Ik geloof in het delen van positieve verhalen en mooie voorbeelden. Ook moeten tegenwerkende zaken aangepakt worden, sommige wetgeving moet anders en belastingen moeten groener.’

Doordenken 

‘Om de circulaire economie een stimulans te geven is het belangrijk om dóór te denken. Ontwerpers moeten zich ervan bewust zijn wat het betekent voor repareer- en recyclebaarheid van een product als je het op een bepaalde manier ontwerpt. En soms moeten we loskomen van dingen waaraan we gewend zijn. Zo worden er nog steeds driedubbel verpakte spullen op de markt gebracht. Waarom? Sommige dingen kunnen zoveel simpeler als mensen als mensen even nadenken of kleine  gewoontes aanpassen. Aan de ene kant pikken we veranderingen heel snel op, denk aan onze mobiele telefoon, en met andere dingen zijn we veel te traag.’ 


Samengevat: van Grondstoffenakkoord tot Transitieagenda 

Op 15 januari start de week van de Circulaire Economie. Op die maandag presenteren vijf transitieteams hun plannen aan de 325 ondertekenaars van het Grondstoffenakkoord. Voor vijf sectoren werd een Transitieagenda uitgewerkt: biomassa en voedsel, kunststoffen, maakindustrie, bouw en consumptiegoederen. Hierin bepalen de sectoren gezamenlijk waar de kansen en knelpunten voor hun ketens liggen en welke acties nodig zijn. Denk aan het aanpassen van wet- en regelgeving, aan slimme marktprikkels of aan het stimuleren van circulair gedrag bij consumenten en producenten. 

Anne-Marie Rakhorst is voorzitter van het Transitieteam Consumptiegoederen. Wilt u meer weten over het Grondstoffenakkoord of de transitieagenda? Neem dan gerust contact met ons op via mail@duurzaamheid.nl