Voor mijn nieuwe boek, 'Geld stuurt de wereld', sprak ik met verschillende financiële experts. In het eerste interview, Nout Wellink. Oud-president van De Nederlandsche Bank en momenteel toezichthouder bij de Bank of China.

‘Banken zijn nog te veel in zichzelf gekeerd om bewuster met het hen toevertrouwde kapitaal om te gaan. Ze kunnen op dat gebied nog veel leren van pensioenfondsen. Zodra ze inzien dat dit hét verdienmodel is voor hun eigen toekomst, zullen ze in beweging komen’, voorspelt Nout Wellink, oud-president van De Nederlandsche Bank.

Technologie en nieuwkomers
Als geen ander heeft Wellink een scherp beeld van waarom de banken achterblijven bij het verduurzamen van hun bedrijfsvoering en beleid. De banken zien dat de Alibaba’s en Googles van deze tijd hun dingen beter kunnen dan zijzelf. Zo wordt het betalingsverkeer overgenomen door digitale peer-to-peersystemen die het makkelijk maken om onderling bestanden uit te wisselen. ‘Deze technologie biedt steeds meer nieuwkomers de kans om zakelijke diensten te verlenen, die tot nu toe door banken zijn verleend. De meeste banken zijn vaak nog niet volledig hersteld van de crisis en kunnen zich nog niet snel genoeg aanpassen. Ze zijn vaak in zichzelf gekeerd. Natuurlijk weten hun bestuurders wel hoe belangrijk het is om goed te zijn in sustainable finance. Ze willen ook wel, maar hun aandacht gaat uit naar meer actuele problemen.’

Pensioenfondsen als stuwende kracht
Hoe anders is het dan bij de pensioenfondsen. Die hebben volgens Wellink goed begrepen dat ze ‘de kleur van hun omgeving moeten aannemen’. En die omgeving vertelt ze dat ze hierin moeten uitblinken. Pensioenfondsen zijn op het moment de stuwende kracht achter duurzaam beleggen in Nederland. ‘Er zijn ook geen wettelijke belemmeringen. Wel zijn er eisen om de afhankelijkheid van pensioenfondsen en banken niet te groot te laten worden. Dat is maar goed ook. Als dat niet het geval was, waren de pensioenfondsen tijdens de crisis meegesleept in de val van de systeembanken. En dan waren we nu nog niet uit de problemen geweest.’

Groen geld moet ook iets opbrengen
Wellink vindt zichzelf geen duurzaamheidskenner. Wel erkent hij het belang van het onderwerp en ziet hij dat dit overal in de financiële sector een steeds grotere rol speelt. ‘Er is nauwelijks nog weerstand. Niemand hoeft meer overtuigd te worden.’ De sector worstelt wel met een technisch probleem. Het is nog steeds erg moeilijk om de rendementen op toekomstige beleggingen in duurzaamheid te laten zien en deze goed te waarderen. ‘Geld moet niet alleen groen zijn, het moet ook iets opbrengen.’

Beleggen draait om vertrouwen
Volgens Wellink is het zaak dat er goed wordt nagedacht over hoe er transparant verslag wordt gedaan. ‘Beleggen draait in essentie om vertrouwen. Dat moet je verdienen. Dus moet je heel transparant zijn over wat je nu precies duurzaam vindt. Leg daarom uit wat je doet en hoe dit bijdraagt aan een betere toekomst. Een betere toekomst betekent betere rendementen. Daarin moeten nog wel wat stappen worden gezet.’

Een gedragscode biedt houvast
Ook vindt de huidige toezichthouder van Bank of China dat er een code moet komen voor wat we nu precies verstaan onder goed en zorgvuldig SRI-investeren. ‘Zoiets als de code-Tabaksblat, een gedragscode voor beursgenoteerde bedrijven die onder andere tot transparante jaarrekeningen leidt. Zo’n code geeft houvast en zorgt er tegelijkertijd voor dat iedereen hier een mening over moet hebben. Belangrijk is wel dat het initiatief komt van VNO/NCW of de SER. Het moet vooral niet van bovenaf worden opgelegd.’

Banken met een groot aanpassingsvermogen, hebben een mooie toekomst

Zoek connectie met het grote publiek
Als hieraan voldaan is, zal het snel gaan, voorspelt Wellink. ‘Banken moeten over hun eigen schaduw stappen en zich realiseren dat ze de afstand met het grote publiek moeten herstellen. Overal om ons heen zien we dat mensen met hun bestedingen en dagelijkse aankopen duurzame keuzes maken. Laat zien dat je dat ook doet. Een breed ingezet maatschappelijk verantwoord beleggingsbeleid is een prima instrument om je weer middenin de samenleving en een snel veranderende economie te plaatsen. Je moet het dus niet benaderen als een excuusmiddel, maar als iets waarmee je de band met je omgeving aanhaalt en sterker maakt.’

Nieuw verdienmodel
Bovendien is het een geweldige kans voor de Nederlandse banken om een nieuw verdienmodel te omarmen. ‘Je stapt in een groeimarkt. Nederland heeft ook alles op dit gebied in huis. Financieel gezonde pensioenfondsen met een SRI-visie, een internationaal netwerk, een goede reputatie, en genoeg slimme jonge mensen die mooie nieuwe dingen kunnen bedenken.’ Zoals? ‘Nou, ik zie een geweldige kans in het op de markt verhandelbaar maken van duurzaamheidsleningen. Zo bied je meer kansen aan steeds meer beleggers om ook iets te verdienen aan het beter maken van onze wereld.’  


Het boek Geld stuurt de wereld - Jij bepaalt de koers van Anne-Marie Rakhorst verscheen op 26 november 2015.