Voor mijn nieuwe boek, 'Geld stuurt de wereld', sprak ik met verschillende financiële experts. In dit interview: Ewoud Goudswaard, algemeen directeur van de meest duurzame bank van Nederland. Over hoe de kleine ASN Bank toch grote invloed heeft.

Kom bij Ewoud Goudswaard niet aan met het verhaal dat je als duurzaamste bank van Nederland geen invloed hebt op de macht en richting van het grote geld. Dan vertelt hij je over Dutch Aero, waar Philips een belang in had en die meewerkte aan de Joint Strike Fighter, het door Nederland bestelde gevechtsvliegtuig. Als bank met principes nam de ASN Bank het besluit Philips af te keuren in lijn met de duurzame criteria van de bank. Uiteindelijk heeft Philips ervoor gekozen om Dutch Aero te verkopen. ‘Frans van Houten (de CEO van Philips) heeft ons verteld dat onze voortdurende vragen hem en zijn collega’s aan het denken hebben gezet en een rol hebben gespeeld bij het verkoopbesluit.’

Vakbondsbank
ASN Bank is in veel opzichten anders dan andere banken. Ontstaan uit de vakbondswereld, zit het streven naar sociale rechtvaardigheid in de genen van de bank. En terwijl de concurrentie massaal koos voor schaalvergroting en steeds ingewikkelder bankproducten, bleef ASN Bank trouw aan wat ze was (een bank waar je kunt sparen, betalen en beleggen) en wie ze wil zijn (een bank op zoek naar een evenwichtig ecologisch en maatschappelijk rendement). ‘Er is heel lang met grote scepsis naar ons gekeken door de andere banken. Een spaarbank was ouderwets, en het duurzame aandelenfonds dat we als eerste bank introduceerden, werd door critici met scepsis ontvangen. De komst van het fonds leidde tot vragen over wat het betekent voor de risicospreiding van onze beleggingsportefeuille als je bedrijven om duurzaamheidsredenen uitsluit. Maar in zulke zaken zijn we principieel: we willen niet betrokken zijn bij bedrijven die direct of indirect actief zijn bij activiteiten die tegen ons beleid ingaan, zoals de wapenhandel. En nu, twintig jaar later, zijn we een van de snelst groeiende banken van Nederland en winnen we marktaandeel.’

Meer dan prima rendementen
ASN Bank bewijst ook dat duurzaam beleggen prima rendementen oplevert. Sterker, de beleggers en spaarders van ASN zijn per saldo ook in dat opzicht beter af. ‘Het gemiddelde rendement op ons ASN Duurzaam Aandelenfonds was de afgelopen 20 jaar 8 procent. En daar moet je dan nog de maatschappelijke en ecologische winst bij optellen. Duurzame beleggers hebben een langetermijnvisie. Ze geloven in de doelstellingen die we samen hebben afgesproken en lopen niet weg bij de eerste de beste tegenvaller of tegenwind.’

Duurzaamheidsuniversum
Een selectiecommissie bepaalt waarin door de ASN Bank wordt belegd. Dat doet zij op basis van beleggingscriteria. Uiteindelijk vormen al deze goedgekeurde bedrijven het beleggingsuniversum van de ASN Bank. ‘Naast het bekende rijtje – klimaat, mensenrechten, en biodiversiteit – letten we bij onze beleggingsbeslissingen op kinderarbeid, dierenwelzijn, eerlijke handel, duurzame energie, verspilling in brede zin en of men actief is in de wapenindustrie.’

Bewijs van betrokkenheid
‘Overigens worden aanpassingen van de criteria ook voorgelegd aan onze achterban. Zo is het concept voor ons mensenrechtenbeleid gepubliceerd op het platform Voor De Wereld van Morgen. Daar komen tientallen reacties op binnen, een bewijs van de grote betrokkenheid van onze klanten. Of dat niet erg vertragend werkt? Nee. Vaak is het erg ingewikkeld om ergens een standpunt over in te nemen. Dan is het juist een zegen om veel meningen te kunnen peilen. Maar die verschuiven ook weer vaak over de jaren heen. Neem bijvoorbeeld kernenergie. Tien jaar geleden was dat nog not done en toen gingen er ineens stemmen op om het als een technologisch haalbare tussenstap te zien. Maar die discussie is weer teniet gedaan door de kernramp in Fukushima. Hetzelfde geldt voor de winning van schaliegas waar veel water voor nodig is. Ineens blijken waterbedrijven niet meer de puur duurzame organisaties, maar zien sommige een business case in schaliegas. De vraag is hoe lang dat weer duurt. Door de tijd gaan ontwikkelingen heen en weer. Wij proberen daar een consequente lijn in te houden, dus tegen kernenergie en schaliegas, maar niet zonder onze achterban daarbij te betrekken. ’

We moeten nog meer mensen duidelijk maken welke invloed ze door hun geld hebben en hoe ze deze het beste kunnen benutten.

Voldoende transparante bankierswereld
Goudswaard is er van overtuigd dat het nog slechts een kwestie van tijd is voordat meer bankiers inzien dat hun toekomst in duurzaamheid zit. ‘Bankiers lopen vaak niet voorop bij innovaties, maar ze hebben wel een goede neus voor wat hun klanten willen. En de klanten willen weten wat er met hun geld gebeurt en daar direct invloed op kunnen uitoefenen. Zo niet, dan is de wereld tegenwoordig transparant genoeg om over te stappen naar een aanbieder die dit wel biedt. De tijd van too big to leave is voorbij.’

Klanten maken principiële keuzes
De ASN Bank profiteert van die ontwikkeling en van het feit dat steeds meer spaarders principiële keuzes maken. Dat betekent overigens niet dat zijn bank in de ogen van Goudswaard al klaar is en tevreden achterover kan leunen. ‘We moeten nog meer mensen duidelijk maken welke invloed ze door hun geld hebben en hoe ze deze het beste kunnen benutten. Daarom moeten we meer de succesverhalen vertellen en het doemverhaal (‘het licht gaat uit als we niet snel iets doen’) eerder loslaten. We moeten ook de enorme doelgroep achter de voorhoede van duurzaamheidsgelovigen weten te bereiken. Lukt dat, dan voorspellen we een enorme versnellingsslag. Dat is goed voor Nederland en goed voor de ASN Bank.’


Het boek Geld stuurt de wereld - Jij bepaalt de koers van Anne-Marie Rakhorst verscheen op 26 november 2015.