Voor mijn nieuwe boek, 'Geld stuurt de wereld', sprak ik met verschillende financiële experts. In dit interview: Carel van Eykelenburg, bestuursvoorzitter van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG Bank). De publieke sector financiert zich jaarlijks voor tussen de 12 en 15 miljard euro bij deze bank. Van Eykelenburg weet dus hoe er door gemeenten, provincies, hoogheemraadschappen, woningcorporaties en onderwijs- en zorginstellingen over duurzaam geld wordt gedacht. Bovendien zit hij in het bestuur van een groot pensioenfonds en is hij toezichthouder bij een ander groot pensioenfonds. Terughoudend om inzicht te geven? Integendeel: het gesprek wordt een hartenkreet op persoonlijke titel.

Meer bereidheid dan gedacht
Een van de grootste misverstanden over duurzaam beleggen is het beeld van het grote publiek over de financiële sector om in duurzaamheid te beleggen. ‘Anders dan gedacht wordt - en soms gezegd - is die juist heel hoog. Net als ik weten mijn collega-bestuurders hoe belangrijk dit is. Niemand hoeft meer overtuigd te worden.’

Onderbouwd verantwoordelijkheid nemen
Wat Van Eykelenburg betreft mag de toon van het duurzaamheidsdebat wel wat anders. ‘Begrijp onze positie. Het is onze verantwoordelijkheid om voorzichtig om te gaan met het geld dat door heel veel mensen aan ons is toevertrouwd en waar heel veel andere mensen afhankelijk van zijn. We moeten al onze beslissingen zorgvuldig kunnen verantwoorden, met duidelijke cijfers en onderbouwde feiten. Daar ontbreekt het in duurzaamheidsdossiers nog wel eens aan. Dan moeten we wel een pas op de plaats maken en meer zekerheden vragen. De mensen die druk op ons uitoefenen om méér te doen, realiseren zich dit niet of niet genoeg. Dat helpt niet.’

Debat over grand design nodig
De bestuursvoorzitter ziet liever dat het debat gaat over waar de stip op de horizon staat, dan het one issue-denken dat volgens hem de boventoon voert. ‘Zelden voeren we een debat over waar we met z’n allen naar toe willen. De hype van de dag bepaalt de politieke en actiegroepenagenda. Nu gaat het over excessief belonen, straks is er weer een ander item waar iedereen iets van moet vinden.’ Het gevolg is volgens Van Eykelenburg dat we eenzijdige reacties van parlement en kabinet krijgen en eenzijdige wetten en regels. ‘Terwijl we juist op zoek zijn naar een grand design van hoe we onze levens straks willen inrichten en in welk decor we dat het prettigste vinden. Dáár zouden we elkaar in moeten vinden.’   

Duurzaamheid gaat over continuïteit en is dus een belegging die veel zekerheid biedt

Betere energiebalans kunnen kiezen
Gevraagd naar een voorbeeld van zo’n one issue, wijst hij op het Energieakkoord. ‘Waarom zetten we daar zoveel in  op windenergie? De langetermijnbusinesscase van zonne-energie is aantrekkelijker. Naar mijn zin zijn de alternatieven te makkelijk opzij geschoven. Het resultaat is dat we voor 70 tot 80 miljard euro aan infrastructuur op zee gaan aanleggen. Mijn bank financiert een deel ervan. Maar de aantrekkelijkheid van windenergie is erg afhankelijk van de hoogte van subsidies en als deze wegvallen valt ook een deel van de vraag weg. Voor ‘zon’ zijn op lange termijn minder investeringen nodig en je kunt het overal op het land doen, op bestaande gebouwen, in parken, noem maar op. Het risico is overzichtelijker en de opbrengsten zekerder. We hadden een betere balans kunnen kiezen.’

Doemdenken stagneert
De doemboodschap die nog vaak te horen is, zorgt volgens Carel van Eykelenburg voor een trage vooruitgang. ‘Waar Amerika het land is van de hoop, zijn wij meer het land van de ‘wanhoop’. Stel je voor om ons geld voor straks te gebruiken voor een beter straks, word je neergezet als onverantwoord. De rekenrente voor pensioenfondsen zou beter mede-geënt kunnen worden op de beleggingsportefeuille van het fonds , dan rekenen de pensioenfondsen zich niet te rijk en het geeft meer mogelijkheden. Mijn mening? Het geld dat je nu door de huidige norm opzij moet zetten, kun je beter in de markt pompen. Duurzaamheid gaat over continuïteit en is dus een belegging die veel zekerheid biedt.’

Naar het buitenland
Kunnen we de pensioenfondsen verwijten dat ze ons spaargeld naar het buitenland brengen? Wat Van Eykelenburg betreft is ook hier nuance op zijn plaats: ‘Ook dat is maar hoe je er naar kijkt. De Nederlandse economie is 2 procent van de wereldeconomie, en ABP bijvoorbeeld besteedt 12 procent van het totaal belegde vermogen van 350 miljard euro in Nederland. Dat is 6 maal meer dan volgens een risicoweging naar omvang zou mogen. In pensioentermen is dat een behoorlijk overwogen risico.’ Dat betekent echter niet dat er niet méér in Nederland kan worden belegd, maar dan ‘echt’ duurzaam.

Investeren in duurzaamste gemeente
BNG schreef onlangs een bijzondere duurzame obligatielening uit. ‘We hebben een half miljard euro bij beleggers opgehaald met de belofte dat het geld zal worden geïnvesteerd in de Meeste Duurzame Gemeenten van Nederland. Om zeker te weten welke gemeente dat is, is gebruikgemaakt van de ranking opgesteld door de Universiteit van Tilburg. Waar moet een gemeente aan voldoen om in aanmerking te komen? Het mes snijdt zo aan twee kanten: er komt extra geld op de markt voor goede duurzaamheidsplannen, en alle gemeenten worden uitgedaagd om nieuwe plannen te bedenken.’


Het boek Geld stuurt de wereld - Jij bepaalt de koers van Anne-Marie Rakhorst verscheen op 26 november 2015.