• 05 / 11 / 2015
  • Geld

Voor haar nieuwe boek, 'Geld stuurt de wereld', sprak Anne-Marie Rakhorst met verschillende financiële experts. In dit interview: Adrian de Groot Ruiz, executive director True Price. Hij legt het hoe en waarom achter true pricing uit.

De financiering van veel duurzaamheidprojecten zou veel makkelijker zijn als we de werkelijke kosten kennen die worden bespaard. Nu blijft een groot deel van deze kosten verborgen. Bijvoorbeeld door milieuvervuiling, onderbetaling van werknemers of andere niet-duurzame activiteiten. De herstelkosten blijven onbetaald of komen voor rekening van de belastingbetaler. En dan is er nog de onherstelbare schade. Door deze ‘vergeten’ maatschappelijke en ecologische kosten wél mee te nemen, ontstaat de échte kostprijs. Zo is meteen duidelijk hoeveel échte winst er met investeringen in duurzaamheid wordt gemaakt.

De Groot Ruiz haalt het verhaal van een rozenkweker aan om duidelijk te maken hoe true pricing werkt. ‘Voor een in Kenia producerende rozenkweker hebben we gekeken welke ‘externaliteiten’ (verborgen kosten die niet worden gecompenseerd) er vrijkomen bij de kweek van één theehybride-roos. De winkelprijs per roos is zeven dubbeltjes. Wij hebben laten zien dat er gemiddeld 23 cent aan verborgen kosten ontstaan. Hoe? Over het algemeen werken kwekerijen met vervuilende pesticiden en gebruiken kunstmest waarin de schaarse grondstof fosfor is verwerkt. Na het snijden van de rozen worden de bossen zo snel mogelijk naar de afzetmarkt vervoert, dit vliegtransport brengt hoge milieulasten met zich mee. Ook krijgen de lokale medewerkers geen eerlijk loon voor hun werk.’

Waarde toevoegen
De benadering van True Price heeft ervoor gezorgd dat de kwekers op een andere manier naar hun waardeketen zijn gaan kijken. ‘Een aantal van hen heeft maatregelen genomen. Door de rozen niet meer per vliegtuig naar de afzetmarkten in Europa te brengen, maar ze in koelcellen per schip te vervoeren, wordt bespaard op milieulasten én distributiekosten. Het gebruik van pesticiden en kunstmest is teruggedrongen. Ook wordt overwogen om kwekerijen volledig op herwinbare energie te laten draaien. Deze winst moet kwekers de ruimte bieden om werknemers beter te betalen. Dat is goed voor die mensen én de lokale gemeenschap.’

De financiering van veel duurzaamheidsprojecten zou veel makkelijker zijn als we de werkelijke kosten kennen die worden bespaard.

Nieuw verdienmodel
Door deze integrale aanpak dalen de maatschappelijke kosten van de rozenproductie structureel zonder dat de concurrentiepositie van de onderneming erdoor in gevaar komt. ‘Het zichtbaar maken van voorheen onzichtbare kosten zorgt dat je op een andere manier naar het verdienmodel kijkt en dat er meer ruimte komt voor duurzame verbeteringen in alle schakels van de keten. Dit is pure winst voor de leefomgeving en de onderneming’, legt De Groot Ruiz uit. 

Alles inclusief
Volgens de executive director is het zinvol om op deze manier naar maatschappelijke kosten te kijken. ‘In een lineaire economie werden deze kosten niet als kosten gezien. Het was een logisch gevolg van ondernemen. In een inclusieve economie werken en rekenen we echter met inclusieve prijzen. Uit die overtuiging is True Price ook ontstaan. Zo schat het IMF dat de externe kosten van de energiesector in de biljoenen dollars per jaar oploopt. Er is niemand die het zeker weet, en dat is natuurlijk merkwaardig voor zo’n groot probleem.’

Tweesporenbeleid
Door naar de extra maatschappelijke kosten te kijken, hebben we voortaan met echte prijzen te maken. ‘Een echte prijs is de prijs waarin alle kosten zijn opgenomen die nodig zijn om een product of dienst te produceren en bij de afnemer te krijgen, inclusief alle verborgen kosten. Bij True Price volgen we twee sporen om dit voor elkaar te krijgen.’

Door deze aanpak dalen de maatschappelijke kosten structureel

Partnerschap

Het eerste spoor is dat er samen met partners gewerkt wordt aan een methode om de ware kostprijs zichtbaar te maken. ‘Zie het als open source software: iedereen heeft toegang en mag meebouwen. Als basis gebruiken we internationale en goed vergelijkbare standaarden, zoals de UNPRI of de mensenrechtenmodule van Human Rights Watch. We zijn er al ver mee. De principes voor de impactmeting (welk effect heeft een bepaalde handeling of transactie op de omgeving?) zijn klaar en gepubliceerd. Straks kan ieder bedrijf met deze methode aan de slag om de eigen maatschappelijke kosten te berekenen. Het andere spoor is dat we een ‘meerdimensionale winst- en verliesrekening’ aan het opstellen zijn. Hierbij kijken we niet alleen naar wat financieel de kosten en baten zijn. We maken ook de balans op van wat het de leefomgeving heeft gekost en opgebracht. Daar doen we ook verslag van.’

Overtuigend bewijs voor meer steun
True pricing is en heeft volgens De Groot Ruiz de toekomst. ‘We hebben meer modelvoorbeelden nodig van bedrijven die het principe toepassen en er beter van worden. Naast de genoemde kwekerij werkt ook Akzo Nobel met true pricing, net als bouwbedrijf BAM en Tony’s Chocolonely. Onze partners (onder meer Rabobank, ABN AMRO, ICCO, Oxfam Novib en drie ministeries) zijn ermee bezig. Dat is goed, want we hebben overtuigende bewijzen nodig voor een brede steun. De politiek moet om. Brancheorganisaties moeten dit oppikken. Zoveel mogelijk mensen moeten hier iets van vinden. De druk op publieke en private organisaties om de methode op grote schaal te gaan toepassen, moet worden opgevoerd. Ik gok dat we over vijf jaar een stuk verder op de goede weg zijn.’


Het boek Geld stuurt de wereld - Jij bepaalt de koers van Anne-Marie Rakhorst verscheen op 26 november 2015.