Nijmegen is dit jaar verkozen tot duurzame hoofdstad van Europa. De oudste stad van ons land wil daarom in 2018 meer dan ooit laten zien dat het een stad van de toekomst is door te investeren in onder andere voeding, gezondheid, groen, duurzaam ondernemen en innovaties. Een mooie proeftuin én etalage hiervoor vormen de Vierdaagsefeesten: het grootste vrij toegankelijke festival van Nederland.

Nederland telde in 2017 een kleine duizend festivals waar in totaal 26,7 miljoen bezoekers op afkwamen. De Vierdaagsefeesten is er daar een van. Naast veiligheid en een gezonde financiële huishouding heeft de Stichting Vierdaagsefeesten nog een belangrijke derde randvoorwaarde bij het organiseren van het festival: duurzaamheid. Teddy Vrijmoet, directeur van de stichting, legt uit dat dit niet alleen gaat om het beperken van de impact die de feesten hebben op de omgeving, maar vooral om bij te dragen aan een gezonde maatschappij. ‘De eerste twee klinken voor iedereen logisch. Dat is niets nieuws onder de zon. Toen we daar duurzaamheid aan toevoegden, kregen we veel positieve reacties van bezoekers maar ook van mensen die hieraan bij wilden dragen. Het houdt gelukkig veel mensen bezig.’ 

Steeds meer festivals vergroenen

Vooruitstrevend is het niet om duurzaamheid als randvoorwaarde toe te voegen, stelt Vrijmoet. Steeds meer festivals vergroenen. Niet omdat het wordt opgelegd, maar omdat de bezoekers het verwachten en leveranciers en andere ondernemers hier invulling aan willen geven. Dat was ook het geval bij de Vierdaagsefeesten. ‘We willen bezoekers bewust maken van hoe je verantwoord met je omgeving omgaat. Als je duurzaamheid vertaalt naar “dat wat jij hebt met je omgeving”, dan is het voor veel mensen ineens heel logisch om erover mee te denken. Een festival vormt een soort minimaatschappij voor een korte periode.’ De ideeën en initiatieven rond circulariteit en duurzaamheid op het festival zijn talrijk, maar niet altijd zichtbaar voor het publiek. Daarom hebben de Vierdaagsefeesten een speciaal plein gekregen met een volledig groene programmering om bezoekers te laten zien dat beter omgaan met de leefomgeving niet alleen gemakkelijk kan, maar ook leuk is. Op het plein kunnen bezoekers onder andere filmpjes van zichzelf opnemen in Green Capital, een kunstwerk van plastic flesjes bouwen, lezingen en discussies bijwonen en deelnemen aan de Lokale Tafel van Morgen. 

Party into the Future

De missie van de Vierdaagsefeesten is vastgelegd onder de naam Party into the Future. Hierin stelt de stichting dat de feesten staan voor een grootse ontmoeting van mensen die hun hart laten spreken: een feest waar we vandaag én morgen gelukkig van worden. ‘We willen een zomerfestival neerzetten waar je onbezorgd geniet en waar je goed kunt eten en drinken, groene innovaties kunt bewonderen en jezelf en je omgeving op allerlei manieren, bewust en onbewust, gezond houdt.’ De groene ambities en initiatieven van de Vierdaagsefeesten passen goed binnen Nijmegen. De stad is dit jaar beloond met de titel European Green Capital omdat ze zich inzet voor een klimaatneutrale en circulaire economie. Leefbaarheid, nu en in de toekomst, vormt dan ook een belangrijk thema in de stad en daarbij horen evenementen zoals de Vierdaagsefeesten.

We willen bezoekers bewust maken van hoe je verantwoord met je omgeving omgaat. Als je duurzaamheid vertaalt naar “dat wat jij hebt met je omgeving”, dan is het voor veel mensen ineens heel logisch om erover mee te denken.

Proeftuin voor pilots

Het feestterrein is een soort proeftuin voor pilots. De voorbeelden hiervan zijn talrijk: van gezonde, biologische catering, toiletpapier gemaakt van karton tot gebruikte kauwgom waar nieuwe grondstoffen van worden gemaakt. Met zoveel, vaak enthousiaste proefpersonen wordt vrij snel duidelijk of een idee werkt. ‘Dan komen we erachter dat mensen het helemaal niet erg vinden als ze door een afvalcoach op de schouder worden getikt om iets op de juiste plek weg te gooien.’ En over het gebruik van plastic bekers, bekend fenomeen op de meeste festivals, wordt natuurlijk ook nagedacht. Veel festivals kiezen voor bekers van hard plastic die weer ingenomen en hergebruikt worden. Het bekende Engelse festival Glastonbury kent een stalen beker waarvoor de bezoeker statiegeld betaalt. ‘In Nijmegen geen hergebruik. Voor een evenement met onze omvang is dat niet slim. Dan moeten vrachtwagens af en aan rijden om de bekers af te voeren en zijn we heel veel warm water kwijt bij het schoonmaken. We kijken liever naar het systeem en passen het product aan als er innovaties plaatsvinden:  vorig jaar werkten we met PET, dit jaar met recyclebaar plastic en volgend jaar stappen we misschien over op hennep of gras? Dat biedt voor ons veel meer mogelijkheden,’ legt Vrijmoet uit.

Hobbels wegnemen

Een ander doel van de proeftuin is om zaken bespreekbaar te maken. Ook als een pilot niet slaagt. ‘We wilden vorig jaar een pilot doen met een toilet dat niet op de riolering was aangesloten. De compost zou elders worden verwerkt. Het bleef dicht, want het bleek dat de compostvolgens de wet nergens naartoe mag worden gebracht. Daar zit dus een hobbel, we zijn voor dit jaar aan het bekijken hoe we dit wél kunnen realiseren.’ En de ideeënstroom gaat voor de komende feesten onverminderd door. Zo wordt gewerkt aan een plan om de footprint voor energie helemaal te laten verdwijnen. ‘We willen bezoekers vragen om voor de prijs van één biertje een stukje te kopen in een zonnepark.’ 

Van elkaar leren

De stichting stelt zich meer op als regisseur dan als organisator en laat zich leiden door de wensen van verschillende stakeholders als omwonenden, ondernemers en studenten. Vrijmoet: ‘Daar komen veel goede ideeën uit. We luisteren niet alleen naar onze eigen stakeholders, maar we kijken ook naar buiten toe.’ Bijvoorbeeld door zich aan te sluiten bij Green Deal: een samenwerkingsverband tussen bedrijven en overheid om knelpunten op het gebied van duurzaamheid weg te werken. Andere festivals als de Gentse Feesten zouden goede sparringpartners zijn. ‘Dat is ook een groot evenement in een binnenstad. Qua ontwikkeling staan we ongeveer op hetzelfde punt. Op veiligheidsgebied is er al intensief contact en we bekijken graag hoe we van elkaars kennis kunnen profiteren met het oog op verduurzaming,’ legt Vrijmoet uit.


Dit jaar vinden de Vierdaagse en de bijbehorende feesten plaats van zaterdag 14 tot en met vrijdag 20 juli. Nijmegen is dit jaar European Green Capital en daarom is een extra locatie ingericht waar alle activiteiten een duurzame link hebben. Hier worden workshops, lezingen en voorstellingen georganiseerd. Het afval wordt als grondstof ingezameld en je vindt er uitleg over het zonnepark. Het programma van het Green Capital Plaza is hier te vinden.